AI เพื่อการเข้าถึง: คู่มือเชิงปฏิบัติว่าด้วยการใช้งาน เครื่องมือ และข้อจำกัด

การเข้าถึงด้วย AI (AI accessibility) หมายถึงการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อช่วยให้ผู้พิการอ่าน ฟัง พูด และใช้งานเนื้อหาดิจิทัลได้ รวมถึงการทำให้เครื่องมือ AI เข้าถึงได้

คู่มือนี้ครอบคลุมสิ่งที่ AI ทำได้สำหรับความต้องการด้านการเข้าถึงที่แตกต่างกัน แนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดในการใช้ AI ทำให้เนื้อหาดิจิทัลเข้าถึงได้ วิธีตรวจสอบผลลัพธ์ วิธีดูว่าเครื่องมือ AI นั้นเข้าถึงได้หรือไม่ และจุดที่ AI เพื่อการเข้าถึงยังมีข้อบกพร่อง

การเข้าถึงด้วย AI คืออะไร

การเข้าถึงด้วย AI มีความหมายสองด้าน ได้แก่ AI เพื่อการเข้าถึง และการเข้าถึงของ AI

AI เพื่อการเข้าถึงคือการใช้ AI ทำให้เนื้อหาเข้าถึงได้สำหรับผู้ใช้ที่มีความพิการและมีปัญหาด้านการเรียนรู้

เครื่องมือช่วยการเข้าถึงที่ขับเคลื่อนด้วย AI ช่วยให้ผู้ใช้รับรู้เนื้อหาที่ไม่เช่นนั้นจะเข้าถึงไม่ได้ และทำงานที่ไม่เช่นนั้นจะยากอย่างยิ่ง หรือถึงขั้นเป็นไปไม่ได้เลย

ตัวอย่างเช่น เครื่องมือแปลงข้อความเป็นเสียงช่วยให้คนตาบอด “อ่าน” ข้อความที่เขียนได้ ขณะที่การป้อนข้อความด้วยเสียงและการคาดเดาคำช่วยให้ผู้ที่มีภาวะดิสเล็กเซียสื่อสารผ่านการเขียนได้ง่ายขึ้น และด้วยเหตุนี้ เครื่องมือเหล่านี้จึงช่วยลดข้อเสียเปรียบบางส่วนที่พวกเขาต้องเผชิญในชีวิตส่วนตัว การศึกษา หรือการทำงาน

เครื่องมือ AI ยังช่วยสร้างเนื้อหาที่เข้าถึงได้ เช่น ข้อความแสดงแทนรูปภาพสำหรับผู้อ่านที่ตาบอด หรือคำบรรยายแทนเสียงในวิดีโอสำหรับผู้ชมที่หูหนวกและมีปัญหาทางการได้ยิน

เมื่อพูดถึงการเข้าถึงของ AI เราหมายถึงความสามารถในการเข้าถึงของตัวเครื่องมือ AI เอง เช่น ผู้ที่ใช้มือได้อย่างจำกัดสามารถควบคุมเครื่องมือได้ด้วยแป้นพิมพ์หรือเสียงเพียงอย่างเดียวหรือไม่ หรือช่องกรอกข้อมูลและปุ่มทั้งหมดมีป้ายกำกับที่ชัดเจนสำหรับโปรแกรมอ่านหน้าจอหรือไม่

AI ช่วยเหลือผู้พิการได้อย่างไร

เทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกใช้ AI มาหลายปีแล้ว ทั้งในการรู้จำอักขระด้วยแสง (OCR) การรู้จำเสียงพูด และเครื่องมือแปลงข้อความเป็นเสียงที่ช่วยผู้ใช้ที่มีความพิการและมีปัญหาด้านการเรียนรู้

Generative AI เพิ่มความสามารถอีกระดับหนึ่ง โดยสร้างเนื้อหาใหม่ขึ้นมา เช่น คำอธิบายภาพ บทสรุป หรือคำบรรยายแทนเสียง

ต่อไปนี้คือวิธีที่ AI ช่วยตอบสนองความต้องการด้านการเข้าถึงที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ความบกพร่องทางการมองเห็นไปจนถึงความบกพร่องด้านการรับรู้และความคิด รวมถึงจุดที่ AI ยังล้มเหลว:

วิธีใช้ AI เพื่อปรับปรุงการเข้าถึงเนื้อหาของคุณ

เครื่องมือ AI ช่วยให้ผู้สร้างและผู้เผยแพร่เนื้อหาปฏิบัติตามมาตรฐานการเข้าถึงที่กำหนดไว้ในแนวทางการเข้าถึงเนื้อหาเว็บ (WCAG) โดยสามารถร่างข้อความแสดงแทน (alt text) คำบรรยายแทนเสียง และเสียงบรรยายภาพ แปลงบทความเป็นเสียง และเขียนข้อความที่ซับซ้อนใหม่ด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย

เขียนข้อความแสดงแทน (alt text) สำหรับรูปภาพ แผนภูมิ และอินโฟกราฟิก

ใช้ผู้ช่วย AI เช่น Perplexity เพื่อร่างข้อความแสดงแทน (alt text) สำหรับรูปภาพ แผนภูมิ และอินโฟกราฟิก โปรแกรมอ่านหน้าจอจะอ่าน alt text ออกเสียง ดังนั้นคำอธิบายที่ดีจะช่วยให้ผู้อ่านที่ตาบอดและสายตาเลือนรางได้รับข้อมูลที่ภาพกราฟิกนั้นสื่อ

นี่คือตัวอย่าง alt text พร้อมคำอธิบายแบบยาวที่ Perplexity สร้างขึ้นสำหรับแผนภูมิแท่ง:

ขยาย

นี่คือพรอมต์:

เขียน alt text สำหรับแผนภูมินี้: หนึ่งหรือสองประโยคที่ระบุว่าแผนภูมิแสดงอะไรและมีประเด็นสำคัญอะไร จากนั้นเขียนคำอธิบายแบบยาวที่ครอบคลุมทุกแนวโน้ม ค่า ป้ายกำกับ และจุดข้อมูล โดยละเอียดพอที่ผู้ที่มองไม่เห็นแผนภูมิจะเข้าใจได้อย่างครบถ้วนจากคำอธิบายเพียงอย่างเดียว สุดท้าย ให้ระบุทุกสิ่งที่คุณอ่านได้ไม่ชัดเจนหรือไม่แน่ใจ เพื่อให้ฉันตรวจสอบกับข้อมูลต้นทางได้

เมื่อเขียน alt text สำหรับภาพ:

• ให้ภาพมีทั้งเวอร์ชันสั้นและเวอร์ชันยาว: เขียน alt text หนึ่งประโยค พร้อมข้อมูลหรือคำอธิบายที่ยาวขึ้น
• เขียนให้ตรงกับวัตถุประสงค์: WCAG กำหนดให้ข้อความแสดงแทนต้องทำหน้าที่ได้เทียบเท่ากับวัตถุประสงค์ของรูปภาพ ด้วยเหตุนี้ ผู้ช่วย AI อาจต้องเข้าใจว่าเหตุใดรูปภาพจึงอยู่ในเนื้อหา จึงควรให้บริบทเพิ่มเติม เช่น เนื้อหาของบทความ
• ตรวจสอบทุกค่า: เปรียบเทียบตัวเลขแต่ละค่าในคำอธิบายกับข้อมูลต้นทางของคุณ โดยเฉพาะป้ายกำกับและตัวเลขขนาดเล็ก เผื่อว่า AI จะอ่านผิด
• ระบุรูปภาพตกแต่งให้ชัดเจน: กำหนดแอตทริบิวต์ alt ว่าง (alt="") ให้กับรูปภาพที่ใช้ตกแต่งเพียงอย่างเดียว เพื่อให้โปรแกรมอ่านหน้าจอข้ามไป (การไม่ใส่แอตทริบิวต์เลยใช้ไม่ได้ เพราะโปรแกรมอ่านหน้าจอบางตัวจะอ่านชื่อไฟล์แทน ตามที่บทแนะนำเรื่องรูปภาพของ W3Cอธิบายไว้)

สร้างคำบรรยายแทนเสียงสำหรับวิดีโอและบทถอดความเสียง

ปัจจุบันผู้ช่วย AI หลายตัวรับไฟล์เสียงและวิดีโอและถอดความได้

คำบรรยายแทนเสียงและบทถอดความช่วยให้ผู้ที่ไม่ได้ยินเข้าถึงเนื้อหาที่เป็นเสียงพูดได้ ผู้ชมที่หูหนวกและมีปัญหาทางการได้ยินอาศัยคำบรรยายแทนเสียงในการติดตามวิดีโอ และอาศัยบทถอดความสำหรับพอดแคสต์หรือการโทรที่บันทึกไว้ นอกจากนี้ยังช่วยทุกคนที่ชอบอ่านหรือค้นหาเนื้อหามากกว่าการฟัง

Perplexity และผู้ช่วย AI อื่นๆ สามารถถอดความไฟล์วิดีโอและเสียง และระบุว่าใครพูดอะไรได้ แต่เครื่องมือเฉพาะสำหรับการถอดความและการทำคำบรรยายแทนเสียงจะช่วยให้กระบวนการเร็วขึ้น ตัวอย่างเช่น Otter.ai และ Sembly AI ถอดความไฟล์เสียงและการประชุมพร้อมระบุผู้พูด ส่วนเครื่องมือตัดต่อวิดีโออย่าง Descript และ Tella สร้างคำบรรยายแทนเสียงได้โดยอัตโนมัติ

เกณฑ์ด้านคำบรรยายแทนเสียงของ WCAG (1.2.2 สำหรับวิดีโอที่บันทึกไว้ และ 1.2.4 สำหรับวิดีโอสด) ครอบคลุมบทสนทนา ผู้ที่กำลังพูด และเสียงประกอบที่มีความหมาย ดังนั้นควรตรวจสอบว่าการเปลี่ยนผู้พูดและเสียงต่างๆ เช่น เสียงหัวเราะ อยู่ในคำบรรยายแทนเสียงด้วย

เครื่องมือ AI มักระบุชื่อหรือคำศัพท์ผลิตภัณฑ์ผิด ดังนั้นควรแชร์อภิธานศัพท์ของชื่อและคำศัพท์ที่อยู่ในไฟล์บันทึกให้ผู้ช่วย AI ของคุณ และเพิ่มคำเหล่านั้นลงในคลังคำศัพท์แบบกำหนดเองที่เครื่องมือทำคำบรรยายแทนเสียงหรือเครื่องมือถอดความของคุณรองรับ

เพิ่มเสียงบรรยายภาพให้กับวิดีโอ

เสียงบรรยายภาพ ซึ่งเป็นข้อกำหนดระดับ AA สำหรับวิดีโอที่บันทึกไว้ (WCAG 1.2.5) จะบอกผู้ที่มองไม่เห็นว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นซึ่งเสียงประกอบไม่ได้สื่อ เช่น การกระทำ การเปลี่ยนฉาก สีหน้า หรือข้อความบนหน้าจอ

การเขียนคำบรรยายด้วยตนเองใช้เวลานาน ปัจจุบันเครื่องมือเฉพาะทางอย่าง Verbit, 3Play Media หรือ ScreenPal จึงใช้ AI ร่างและพากย์เสียงคำบรรยาย

ร่างจาก AI ยังต้องมีผู้แก้ไขที่เป็นมนุษย์ ในงานวิจัยปี 2025 ที่ RNIB ว่าจ้างและดำเนินการโดย University of Surrey คำบรรยายที่ AI สร้างขึ้นสำหรับรายการของ BBC “มักขาดความแม่นยำ ความสอดคล้อง และการรับรู้บริบท” และระบุตัวละครผิด

เมื่อแก้ไขคำบรรยาย ให้ใส่เฉพาะสิ่งที่ผู้ชมจำเป็นต้องรู้เพื่อติดตามวิดีโอ และวางไว้ในช่วงที่บทสนทนาเว้นว่างตามธรรมชาติ

เขียนเนื้อหาที่ซับซ้อนใหม่ด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย

เครื่องมือ Gen AI สามารถเขียนใหม่ ย่อ จัดโครงสร้างใหม่ และอธิบายข้อความได้ โดยเปลี่ยนเนื้อหาที่อัดแน่นให้เป็นเวอร์ชันที่ชัดเจนขึ้นสำหรับผู้ที่มีความแตกต่างด้านการรับรู้และความคิด การเรียนรู้ หรือสมาธิ เช่น ภาวะดิสเล็กเซียหรือสมาธิสั้น (ADHD) ซึ่งติดตามประโยคยาว ศัพท์เฉพาะ และย่อหน้ายาวได้ยาก

เมื่อข้อความต้องใช้ความสามารถในการอ่านสูงกว่าระดับมัธยมศึกษาตอนต้น หรือประมาณเก้าปีของการศึกษาในโรงเรียน WCAG แนะนำให้จัดเตรียมเวอร์ชันที่ง่ายกว่าหรือเนื้อหาเสริม (เกณฑ์ 3.1.5 ระดับ AAA)

นี่คือตัวอย่างพรอมต์ที่คุณนำไปปรับใช้เพื่อเขียนเอกสารใหม่ได้:

เขียน [นโยบายการลาเพื่อเลี้ยงดูบุตรที่แนบมา] ใหม่ด้วยภาษาที่เข้าใจง่ายสำหรับพนักงานที่อาจใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่สอง หรือมีภาวะดิสเล็กเซียหรือสมาธิสั้น (ADHD) ตั้งเป้าระดับการอ่านที่เด็กอายุ 12 ถึง 14 ปีเข้าใจได้ คง [กฎเกณฑ์ด้านคุณสมบัติ กำหนดเวลา จำนวนวัน และชื่อแบบฟอร์ม] ทุกรายการไว้ตามต้นฉบับทุกประการ ใช้ประโยคที่ยาวไม่เกิน 20 คำ และหนึ่งประโยคมีหนึ่งใจความ เริ่มด้วยบทสรุปสองประโยค [ว่าใครมีสิทธิ์และต้องยื่นขออย่างไร] เปลี่ยนกระบวนการ [ยื่นคำขอ] ให้เป็นขั้นตอนที่มีหมายเลขกำกับ เพิ่มหัวข้อสั้นๆ ก่อนแต่ละส่วน และอธิบายหรือแทนที่ศัพท์เทคนิค เช่น [“การสะสมสิทธิ์”] หรือ [“ค่าจ้างตามที่กฎหมายกำหนด”] ไว้ในวงเล็บเมื่อปรากฏครั้งแรก เขียนคำย่อทุกคำแบบเต็มเมื่อใช้ครั้งแรก

AI อาจทำรายละเอียดสำคัญตกหล่นและเปลี่ยนความหมายโดยที่ดูไม่ผิดปกติ ดังนั้นให้ตรวจสอบกับต้นฉบับ และให้ผู้ที่มีความรู้ในเรื่องนั้นยืนยันว่าไม่มีสิ่งสำคัญตกหล่นก่อนเผยแพร่

สร้างเวอร์ชันเสียงของเนื้อหาที่เป็นข้อความ

เวอร์ชันเสียงช่วยให้ผู้คนฟังบทความหรือเอกสารได้ ทำให้ผู้ที่สูญเสียการมองเห็นและผู้ที่มีปัญหาด้านการเรียนรู้ที่เกี่ยวกับการอ่านเขียน เช่น ภาวะดิสเล็กเซีย เข้าถึงเนื้อหาได้ง่ายขึ้น

ขยาย

เครื่องมือสร้างเสียงด้วย AI แปลงข้อความเป็นเสียงพูดที่ฟังเป็นธรรมชาติ ตัวอย่างเช่น ElevenLabs Audio Native สร้างเครื่องเล่นเสียงบรรยายที่ฝังในบทความได้ และ Amazon Polly แปลงข้อความเป็นไฟล์เสียงพูดที่คุณนำไปเผยแพร่ได้

ทั้งสองเครื่องมือให้คุณกำหนดวิธีออกเสียงชื่อ คำย่อ และคำศัพท์ผลิตภัณฑ์ได้ ให้ตรวจสอบสิ่งเหล่านี้ก่อน เพื่อไม่ให้ผู้ฟังสับสน

เมื่อฝังเวอร์ชันเสียงในหน้าเว็บ ให้ตรวจสอบว่าเครื่องเล่นเสียงใช้งานด้วยแป้นพิมพ์ได้และมีป้ายกำกับตัวควบคุมที่ชัดเจน เพิ่มบทสรุปสั้นๆ ให้กับเนื้อหาที่ยาว และอัปเดตเสียงทุกครั้งที่ข้อความเปลี่ยนแปลง

ปรับปรุงการเข้าถึงเว็บไซต์ของคุณ

เครื่องมือตรวจสอบอัตโนมัติและผู้ช่วยเขียนโค้ด AI ทำงานร่วมกันได้ดี โดยเครื่องมือตรวจสอบจะค้นหาปัญหาในโค้ดของเว็บไซต์ และผู้ช่วยจะแก้ไขปัญหาเหล่านั้น

เริ่มด้วยเครื่องมือตรวจสอบการเข้าถึงเว็บแบบอัตโนมัติ เช่น Axe ซึ่งทดสอบหน้าเว็บตามกฎที่กำหนดไว้ตายตัว และแจ้งจุดที่ไม่ผ่าน เช่น คอนทราสต์สีต่ำ ปุ่มและลิงก์ที่ไม่มีชื่อ และช่องฟอร์มที่ไม่มีป้ายกำกับ จากนั้นส่งรายงานและโค้ดของหน้าเว็บให้ผู้ช่วยเขียนโค้ด พร้อมกฎด้านการเข้าถึงที่ต้องปฏิบัติตาม:

ฉันรันเครื่องมือตรวจสอบการเข้าถึงแบบอัตโนมัติกับหน้านี้แล้ว โดยแนบรายงานและโค้ดของหน้ามาด้วย แก้ไขจุดที่ไม่ผ่านแต่ละจุดเพื่อให้หน้านี้เป็นไปตาม WCAG 2.2 AA อธิบายการเปลี่ยนแปลงแต่ละรายการในหนึ่งประโยค และไม่ต้องแก้ไขโค้ดที่ถูกต้องอยู่แล้ว

เมื่อสร้างเว็บไซต์ใหม่ ให้ป้อนกฎให้ผู้ช่วย AI ตั้งแต่แรก

ในการทดสอบของ Microsoft เมื่อเดือนพฤษภาคม 2026 กับโมเดล AI แปดตัว หน้าเว็บที่สร้างโดยไม่มีคำสั่งด้านการเข้าถึงผ่านการตรวจสอบอัตโนมัติเพียง 12% การเพิ่มรายการตรวจสอบกฎการเขียนโค้ดตาม WCAG 2.2 ที่ยาวประมาณ 100 บรรทัดทำให้ค่าเฉลี่ยเพิ่มเป็น 60% การจัดแนวทางดังกล่าวเป็น Skill ที่นำกลับมาใช้ซ้ำได้ทำให้เพิ่มเป็น 82% และการให้โมเดลรันการทดสอบและแก้โค้ดของตนเองทำให้เพิ่มเป็น 86%

ขยาย

การทดสอบอัตโนมัติตรวจพบปัญหาการเข้าถึงได้เพียงบางส่วน ตามที่รายงานของ Microsoft ระบุไว้ ดังนั้นหน้าเว็บที่ผ่านการตรวจสอบทุกข้อก็ยังอาจใช้งานยากได้

ระวังโอเวอร์เลย์ด้านการเข้าถึงที่ใช้ AI ซึ่งเป็นวิดเจ็ตโค้ดบรรทัดเดียวที่อ้างว่าทำให้เว็บไซต์เป็นไปตามข้อกำหนดได้ ในเดือนมกราคม 2025 คณะกรรมการการค้าแห่งสหพันธรัฐของสหรัฐฯ สั่งให้ accessiBe จ่ายเงิน 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จากการกล่าวอ้างว่าวิดเจ็ต AI ของบริษัททำให้เว็บไซต์ใดๆ เป็นไปตาม WCAG ได้ และคำสั่งขั้นสุดท้ายเมื่อเดือนเมษายน 2025ห้ามการกล่าวอ้างในลักษณะดังกล่าว เว้นแต่บริษัทจะมีหลักฐานสนับสนุน

ข้อจำกัดของ AI เพื่อการเข้าถึง

AI ช่วยขยายการเข้าถึง แต่ก็สร้างความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัวด้วย และผลลัพธ์ของ AI อาจไม่น่าเชื่อถือและมีอคติ

ข้อกังวลด้านความเป็นส่วนตัว

AI ที่ช่วยเหลือผู้พิการต้องจัดการข้อมูลที่ละเอียดอ่อน ได้แก่ ภาพจากกล้องที่แสดงจดหมาย เอกสาร และฉลากยา ไฟล์บันทึกบทสนทนา และรายละเอียดที่อาจเปิดเผยความพิการ

ข้อมูลเหล่านั้นจะยังคงเป็นส่วนตัวมากเพียงใดขึ้นอยู่กับว่าเครื่องมือประมวลผลข้อมูลที่ใดเป็นหลัก

บางเครื่องมือ เช่น Personal Voice ของ Apple ประมวลผลทุกอย่างบนอุปกรณ์ ขณะที่เครื่องมืออื่นๆ ต้องพึ่งคลาวด์ ตัวอย่างเช่น Be My AI ของ Be My Eyes ส่งภาพถ่ายไปยังเซิร์ฟเวอร์ของผู้ให้บริการ AI เพื่อสร้างคำบรรยาย

ข้อกังวลสำคัญอีกประการคือผู้ให้บริการนำข้อมูลผู้ใช้ไปฝึกโมเดลของตนหรือไม่

ปัญหาด้านความน่าเชื่อถือ

เครื่องมือ AI รวมถึงเทคโนโลยีการเข้าถึงที่ขับเคลื่อนด้วย AI อาจทำผิดพลาดได้ และความผิดพลาดเหล่านั้นสร้างความเสียหายต่อผู้พิการมากกว่า

ในการศึกษาแบบบันทึกประจำวันกับผู้ที่ตาบอดและสายตาเลือนราง 20 คน ซึ่งเผยแพร่ในปี 2026 คำตอบต่อคำถามติดตามผล 22% มีข้อมูลเท็จ และเพิ่มขึ้นเป็น 35% เมื่อ AI อ่านข้อความหรือภาพกราฟิก (แม้ว่าคำบรรยายแรกส่วนใหญ่จาก AI จะถูกต้องก็ตาม)

เมื่อเกิดความผิดพลาด ก็อาจก่อให้เกิดความเสียหายจริง ในแบบสำรวจของ American Foundation for the Blind ที่ดำเนินการในปี 2025 ผู้ที่ตาบอดและสายตาเลือนรางซึ่งใช้ AI บรรยายภาพ 21% ระบุว่าความผิดพลาดของ AI เคยสร้างความเสียหายให้พวกเขา เทียบกับ 9% ของผู้ใช้ที่มองเห็นปกติ ส่วนในกลุ่มผู้ที่หูหนวกและมีปัญหาทางการได้ยินที่ใช้คำบรรยายแทนเสียงด้วย AI ตัวเลขนี้อยู่ที่ 24% เทียบกับ 4% ของผู้ใช้ที่ไม่มีความพิการ

ผู้เขียนรายงานเสนอเหตุผลสองประการ ได้แก่ ผู้ใช้ที่มีความพิการมักไม่สามารถตรวจสอบผลลัพธ์กับภาพหรือเสียงต้นฉบับได้ และบางคนใช้เครื่องมือเหล่านี้ในสถานการณ์ที่มีความเสี่ยงสูงกว่า เช่น การอ่านฉลากยาหรือเอกสารทางการเงิน

อคติและข้อมูลการฝึก

เครื่องมือ AI บางประเภท เช่น เครื่องมือรู้จำเสียงพูด อาจทำงานได้ไม่ดีนักสำหรับผู้พิการ และข้อมูลการฝึกที่มีจำกัดก็เป็นส่วนหนึ่งของสาเหตุ

งานวิจัยปี 2024 จาก Speech Accessibility Project รายงานว่าระหว่างปี 2008 ถึง 2023 อัตราความผิดพลาดที่ดีที่สุดในการรู้จำคำพูดของผู้ที่มีภาวะพูดผิดปกติจากระบบประสาท (dysarthria) ลดลงสามเท่า เทียบกับห้าเท่าสำหรับผู้พูดกลุ่มอื่น ผู้เขียนระบุว่าการขาดข้อมูลเป็นคำอธิบายหลักประการหนึ่ง ส่วนงานวิจัยติดตามผลปี 2025ของโครงการระบุว่าช่องว่างนี้ส่วนหนึ่งเกิดจากการขาดข้อมูล

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลไม่ใช่ปัญหาทั้งหมด วิธีการทำงานของโมเดลก็เป็นปัญหาด้วย

ในปาฐกถาพิเศษที่งาน AI and Accessibility Research Symposium ปี 2023 ของ W3C Jutta Treviranus จาก Inclusive Design Research Centre ให้เหตุผลว่าระบบ AI มีความแม่นยำสำหรับผู้คนที่ใกล้เคียงค่าเฉลี่ย และล้มเหลวสำหรับผู้ที่อยู่ห่างจากค่าเฉลี่ยมากที่สุด

ในบทความปี 2024 เธอกล่าวเพิ่มเติมว่าการมีผู้พิการอยู่ในข้อมูลฝึกมากขึ้นไม่ได้ช่วยขจัดปัญหา เพราะโมเดลยังคงเอนเอียงไปทางค่าเฉลี่ยอยู่ดี: “แม้ว่าเราจะมีสัดส่วนตัวแทนของผู้พิการในข้อมูลฝึกอย่างครบถ้วนและเป็นธรรม แต่เครื่องจักรก็ยังคงเข้าข้างสิ่งที่เป็นค่าเฉลี่ยทางสถิติอยู่ดี”

วิธีเลือกเครื่องมือ AI ที่รองรับการเข้าถึง

เมื่อคุณนำเครื่องมือ AI มาใช้ในองค์กร เครื่องมือนั้นต้องใช้งานได้สำหรับทุกคน รวมถึงผู้ที่มีความพิการหรือมีปัญหาด้านการเรียนรู้

ขยาย

ก่อนตัดสินใจเลือกใช้เครื่องมือ ให้ตรวจสอบว่าเครื่องมือนั้นเป็นไปตามเกณฑ์ต่อไปนี้:

• ตัวควบคุมที่มีป้ายกำกับ: ปุ่มและช่องกรอกข้อมูลทุกรายการมีชื่อที่เทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกอ่านได้ และชื่อนั้นบอกว่าตัวควบคุมทำอะไร เช่น “ส่ง” ไม่ใช่ “ปุ่ม” (WCAG 4.1.2 และ 1.1.1)
• การใช้งานด้วยแป้นพิมพ์ได้เต็มรูปแบบ: คุณสามารถพิมพ์และส่งพรอมต์ เลื่อนไปมาระหว่างคำตอบ และคัดลอกคำตอบได้โดยใช้แป้นพิมพ์เพียงอย่างเดียว พร้อมตัวบ่งชี้โฟกัสที่มองเห็นได้ซึ่งแสดงตำแหน่งปัจจุบันของคุณ (WCAG 2.1.1 และ 2.4.7)
• การประกาศข้อความสถานะ: ข้อความอย่าง “กำลังสร้างคำตอบ…” จะถูกส่งไปถึงโปรแกรมอ่านหน้าจอโดยไม่ย้ายโฟกัส (WCAG 4.1.3)
• ผลลัพธ์ที่มีโครงสร้างและคัดลอกได้: คำตอบใช้หัวข้อและรายการจริง และคงการจัดรูปแบบไว้เมื่อคัดลอก ทั้งคุณยังขอให้แสดงเป็นข้อความธรรมดาได้
• เวลา: หากเซสชันหมดเวลา คุณสามารถปิดการจำกัดเวลา ขยายเวลาออกไปอย่างน้อยสิบเท่าของค่าเริ่มต้น หรือได้รับคำเตือนพร้อมเวลาอย่างน้อย 20 วินาทีในการขยายเวลา (WCAG 2.2.1)
• การซูม: เมื่อซูมที่ 400% (วิวพอร์ตกว้าง 320 พิกเซล) เนื้อหาจะจัดเรียงใหม่เป็นคอลัมน์เดียว คุณจึงไม่ต้องเลื่อนไปด้านข้างเพื่ออ่าน (WCAG 1.4.10)
• ทำงานร่วมกับเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกที่แต่ละคนใช้อยู่ได้: เครื่องมือรองรับโปรแกรมอ่านหน้าจอและการตั้งค่าจากบุคคลที่สาม แทนที่จะนำฟีเจอร์ในตัวมาใช้แทน ข้อนี้ไม่ใช่เกณฑ์ของ WCAG แต่เป็นตัวกำหนดว่าผู้ใช้จะยังใช้การตั้งค่าที่คุ้นเคยอยู่แล้วต่อไปได้หรือไม่
• คอนทราสต์ที่อ่านง่าย: ข้อความในช่องพรอมต์ รวมถึงข้อความตัวยึดตำแหน่ง และข้อความในคำตอบ มีอัตราส่วนคอนทราสต์ถึงระดับ 4.5:1 (WCAG 1.4.3)
• ข้อผิดพลาดที่สังเกตเห็นได้: เมื่ออัปโหลดไม่สำเร็จหรือพรอมต์ถูกปฏิเสธ เครื่องมือจะแจ้งเป็นข้อความ ไม่ใช่เพียงแค่เปลี่ยนสีหรือแสดงไอคอน (WCAG 3.3.1)

ผู้จำหน่ายหลายรายเผยแพร่รายงานความสอดคล้องด้านการเข้าถึง (Accessibility Conformance Report หรือ ACR) ซึ่งเป็น Voluntary Product Accessibility Template (VPAT) ของ Information Technology Industry Council ฉบับที่กรอกข้อมูลครบถ้วนแล้ว รายงานนี้ประเมินผลิตภัณฑ์เทียบกับเกณฑ์ด้านการเข้าถึงแต่ละข้อ จึงเป็นวิธีที่มีประโยชน์ในการเปรียบเทียบเครื่องมือก่อนทดลองใช้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ AI เพื่อการเข้าถึง

ตัวอย่างของเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกมีอะไรบ้าง?

ตัวอย่างทั่วไปของเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก ได้แก่ โปรแกรมอ่านหน้าจอ เครื่องมือทำคำบรรยายและถอดความ การรู้จำเสียงพูดและการสั่งงานด้วยเสียง อุปกรณ์การสื่อสารเสริมและทางเลือก (AAC) และการเข้าถึงด้วยสวิตช์หรือแป้นพิมพ์ทางเลือก ปัจจุบัน AI ขับเคลื่อนเทคโนโลยีเหล่านี้จำนวนมาก โดยเฉพาะการทำคำบรรยาย การรู้จำเสียงพูด และการบรรยายภาพ

WCAG เป็นข้อกำหนดทางกฎหมายหรือไม่?

WCAG เป็นมาตรฐานของ W3C ไม่ใช่กฎหมาย แต่มีกฎหมายที่อ้างอิงถึง WCAG หรือกำหนดข้อกำหนดที่คล้ายกัน

ตัวอย่างเช่น ในสหรัฐอเมริกา กฎ ADA Title II ของกระทรวงยุติธรรม กำหนดให้เนื้อหาเว็บและแอปบนอุปกรณ์เคลื่อนที่ของรัฐบาลระดับรัฐและท้องถิ่นต้องเป็นไปตาม WCAG 2.1 ระดับ AA ภายในวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 2027 สำหรับรัฐบาลที่ให้บริการประชาชนตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไป และภายในวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 2028 สำหรับรัฐบาลขนาดเล็กกว่าและเขตพิเศษ ส่วนหน่วยงานรัฐบาลกลางปฏิบัติตาม Section 508 ซึ่งมีมาตรฐานที่รวม WCAG 2.0 ไว้ด้วย

ในสหภาพยุโรป กฎหมายว่าด้วยการเข้าถึงของยุโรป (European Accessibility Act) ซึ่งบังคับใช้กับผลิตภัณฑ์และบริการต่างๆ เช่น อีคอมเมิร์ซ บริการธนาคารสำหรับผู้บริโภค หรืออีบุ๊ก ไม่ได้อ้างอิงถึง WCAG โดยตรง ในทางปฏิบัติ องค์กรส่วนใหญ่ใช้ WCAG และมาตรฐานยุโรป EN 301 549 เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายนี้ และ EN 301 549 ฉบับปี 2026 ใช้ WCAG 2.2

หลักการสี่ประการของการเข้าถึงมีอะไรบ้าง?

WCAG จัดแนวทางของตนไว้ภายใต้หลักการสี่ประการ ได้แก่ รับรู้ได้ ใช้งานได้ เข้าใจได้ และทนทาน แนวทาง 13 ข้อของ WCAG อยู่ภายใต้หลักการทั้งสี่นี้ และแต่ละแนวทางมีเกณฑ์ความสำเร็จที่ทดสอบได้ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ในการตรวจประเมิน