Bộ nhớ AI: là gì, hoạt động như thế nào và lưu trữ những gì

Bộ nhớ AI là thông tin mà trợ lý AI hội thoại lưu lại từ các cuộc trò chuyện trước đây của bạn và đưa vào những cuộc trò chuyện mới, nhờ đó trợ lý có thể ghi nhớ sở thích và bối cảnh của bạn. Bản thân mô hình không lưu giữ bất kỳ thông tin nào trong số đó. Trợ lý lưu trữ thông tin này riêng biệt và bổ sung lại khi có liên quan, giúp mô hình có được ngữ cảnh lâu dài mà lẽ ra nó không có.

Hướng dẫn này giải thích cách các trợ lý lưu và gợi lại thông tin đó, những gì chúng lưu trữ, vì sao đôi khi chúng hiểu sai, cũng như cách xem, thay đổi hoặc tắt tính năng này.

Bộ nhớ AI là gì?

Bộ nhớ AI, còn gọi là bộ nhớ lâu dài, là một tính năng của trợ lý AI giúp lưu trữ thông tin về bạn, chẳng hạn như sở thích, dữ kiện và bối cảnh từ các lần tương tác trước, để trợ lý có thể sử dụng trong các cuộc trò chuyện sau này.

Trợ lý AI có thể xây dựng bản ghi đó từ những điều bạn yêu cầu nó ghi nhớ, những chi tiết nó tự nắm bắt được và các cuộc trò chuyện trước đây mà nó có thể tham chiếu lại.

Lớp bộ nhớ AI giúp trợ lý AI đưa ra câu trả lời được cá nhân hóa mà bạn không cần chia sẻ sở thích của mình trong mỗi cuộc trò chuyện. Nếu bạn đã cho trợ lý biết rằng bạn đang tập luyện cho một cuộc chạy marathon và thích dùng đơn vị kilômét, thì câu hỏi tiếp theo của bạn về tốc độ chạy sẽ nhận được câu trả lời tính bằng kilômét mà bạn không cần nhắc lại điều này.

So với việc phải trình bày lại hoàn cảnh của bạn trong mỗi cuộc trò chuyện, bộ nhớ giúp bạn đỡ phải gõ phím và giữ cho câu lệnh ngắn gọn, điều này rất quan trọng vì đầu vào dài khiến câu trả lời kém chính xác hơn.

Bộ nhớ không phải là bản ghi chép lại mọi cuộc trò chuyện, mà là tập hợp những thông tin quan trọng về bạn. Vì vậy, nó sẽ nhớ rằng bạn thích dùng đơn vị kilômét. Việc tìm lại chính xác kế hoạch tập luyện mà trợ lý đã soạn vào tháng trước phụ thuộc vào việc trợ lý có thể tra cứu cả các cuộc trò chuyện trước đây hay không.

Các loại bộ nhớ AI

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Princeton (2024) đã mượn thuật ngữ từ khoa học về trí nhớ của con người để phân loại các hệ thống bộ nhớ AI. Khung phân loại của họ tách biệt bộ nhớ làm việc với bộ nhớ dài hạn:

• Bộ nhớ làm việc: Những gì mô hình đang nắm giữ cho bước hiện tại, tức là cuộc trò chuyện cho đến lúc này cùng mọi thứ mô hình đã truy xuất. Còn được gọi là bộ nhớ ngắn hạn.
• Bộ nhớ dài hạn: Bộ nhớ lâu dài xuyên suốt các phiên. Đây là loại bộ nhớ mà bài viết này đề cập.

Bộ nhớ dài hạn gồm ba loại:

• Bộ nhớ tình tiết: Bản ghi về các lần tương tác trước, chẳng hạn như cuộc trò chuyện mà bạn đã yêu cầu một kế hoạch tập luyện vào tháng trước.
• Bộ nhớ ngữ nghĩa: Kiến thức về thế giới và về bạn, chẳng hạn như việc bạn thích dùng đơn vị kilômét.
• Bộ nhớ thủ tục: Cách một tác nhân AI hoạt động, được tích hợp sẵn vào trọng số của mô hình cũng như trong mã và câu lệnh vận hành tác nhân. Trong một trợ lý AI, thứ tương đương gần nhất là câu lệnh hệ thống và hướng dẫn tùy chỉnh của bạn.

Phóng to

Bộ nhớ của trợ lý AI và bộ nhớ của tác nhân AI

Bộ nhớ của trợ lý AI và bộ nhớ của tác nhân AI đều là bộ nhớ dài hạn. Bộ nhớ của trợ lý AI chủ yếu là bộ nhớ ngữ nghĩa và lưu trữ thông tin về bạn để câu trả lời phù hợp với bạn. Bộ nhớ của tác nhân, như Brain của Perplexity, lưu trữ những gì tác nhân đã làm và kết quả ra sao, bao gồm cả những gì hiệu quả và những gì bạn đã chỉnh sửa, nhờ đó tác nhân bắt đầu mỗi nhiệm vụ mới từ một vị thế tốt hơn.

Bộ nhớ AI so với cửa sổ ngữ cảnh, dữ liệu huấn luyện và hướng dẫn tùy chỉnh

Bộ nhớ AI rất dễ bị nhầm lẫn với ba yếu tố khác cũng định hình câu trả lời: cửa sổ ngữ cảnh của mô hình, dữ liệu huấn luyện và hướng dẫn tùy chỉnh. Mỗi yếu tố chứa thông tin khác nhau, tồn tại trong khoảng thời gian khác nhau và được kiểm soát bởi một hệ thống khác nhau.

Cửa sổ ngữ cảnh là lượng văn bản mà một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể đọc cùng lúc và bao quát cuộc trò chuyện hiện tại. Cửa sổ này được đặt lại khi bạn bắt đầu một cuộc trò chuyện mới.

Một số mô hình hiện nay có cửa sổ ngữ cảnh lớn từ một triệu token trở lên, nên về mặt kỹ thuật, bạn có thể dán thông tin quan trọng của mình vào mọi cuộc trò chuyện. Nhưng việc xử lý toàn bộ lượng thông tin đó sẽ làm tăng độ trễ và chi phí.

Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy độ chính xác của đầu ra giảm khi đầu vào tăng lên, ngay cả khi câu trả lời nằm trong ngữ cảnh.

Một nghiên cứu năm 2025 của Đại học Illinois và Amazon ghi nhận hiện tượng này ngay cả khi các mô hình có thể nhắc lại mọi chi tiết liên quan: độ chính xác giảm 13,9–85% khi đầu vào tăng lên 30.000 token, thấp hơn nhiều so với giới hạn mà các mô hình công bố. NoLiMa, một bộ đánh giá chuẩn năm 2025 của Adobe Research và LMU Munich, phát hiện rằng 11 trong số 13 mô hình được thử nghiệm hoạt động kém đi đáng kể chỉ ở mức 32.000 token bất cứ khi nào câu hỏi và câu trả lời không có từ khóa chung. Báo cáo tháng 7 năm 2025 của Chroma ghi nhận hiện tượng này trên 18 mô hình, kể cả khi chúng trả lời dựa trên lịch sử trò chuyện dài 113.000 token.

Dữ liệu huấn luyện là thông tin được tích hợp vào trọng số của mô hình trước khi phát hành. Người dùng không thể thay đổi dữ liệu này. Nhà phát triển có thể tinh chỉnh mô hình bằng dữ liệu mới, nhưng đó là một quy trình kỹ thuật chứ không phải một tùy chọn cài đặt dành cho người dùng,

Hướng dẫn tùy chỉnh là các quy tắc được lưu trong phần cài đặt của trợ lý mà bạn tự viết và chỉnh sửa để tùy chỉnh hành vi và đầu ra của trợ lý AI. Ví dụ: bạn có thể dùng hướng dẫn tùy chỉnh để xác định giọng điệu và phong cách của câu trả lời hoặc những nguồn mà trợ lý được phép sử dụng.

Dưới đây là so sánh giữa bốn yếu tố này:

Bộ nhớ AI lưu trữ những gì

Các trợ lý lưu giữ một số chi tiết chọn lọc về bạn, chẳng hạn như thông tin, sở thích và bản tóm tắt, và một số trợ lý còn dựa vào các cuộc trò chuyện trước đây của bạn.

• Thông tin và sở thích bạn yêu cầu trợ lý ghi nhớ: Đây là những chi tiết bạn yêu cầu rõ ràng trợ lý lưu lại, chẳng hạn như “hãy nhớ rằng tôi thích dùng đơn vị kilômét.” Trợ lý tạo bộ nhớ khi bạn yêu cầu và bộ nhớ đó tồn tại cho đến khi bạn xóa hoặc một cuộc trò chuyện sau đó cập nhật nó.
• Chi tiết trợ lý nắm bắt được từ các cuộc trò chuyện của bạn: Trợ lý lưu những chi tiết này khi tùy chọn cài đặt được bật. Perplexity “ưu tiên tần suất các câu hỏi được đặt ra và thông tin do người dùng cung cấp”, vì vậy điều bạn nhắc đến thường xuyên sẽ có nhiều khả năng được ghi nhớ hơn so với điều bạn chỉ nhắc đến một lần. Bộ nhớ tồn tại cho đến khi được cập nhật hoặc bạn xóa nó.
• Tham chiếu đến các cuộc trò chuyện trước đây của bạn: Trợ lý dựa trực tiếp vào các cuộc trò chuyện trước đó thay vì vào một danh sách đã lưu. Perplexity gọi tính năng này là lịch sử tìm kiếm: các câu hỏi và câu trả lời trước đây của bạn, được dùng để giúp phản hồi mới trở nên phù hợp hơn.

Cách bộ nhớ AI hoạt động

Mô hình AI không ghi nhớ bất cứ điều gì giữa các cuộc trò chuyện. Hệ thống bộ nhớ AI đảm nhận việc đó: hệ thống lưu giữ một bản ghi riêng về bạn và bổ sung những phần liên quan vào mỗi cuộc trò chuyện mới. Quá trình lưu trữ và truy xuất diễn ra ở hậu trường, nên mô hình đọc chúng cùng với câu hỏi của bạn.

Phóng to

Quá trình đó diễn ra theo năm bước:

1. Lưu: Trợ lý lưu một mục bộ nhớ khi bạn yêu cầu hoặc khi trợ lý đánh giá một chi tiết là đáng lưu giữ.
2. Lưu trữ: Các mục bộ nhớ được đưa vào một cơ sở dữ liệu tách biệt với mô hình. Trong nhiều hệ thống, đây là cơ sở dữ liệu vector, nên các mục này có thể được tìm kiếm theo ý nghĩa. Danh sách bạn thấy trong phần cài đặt là một chế độ xem của kho bộ nhớ đó.
3. Truy xuất: Khi bạn gửi tin nhắn, trợ lý sẽ quyết định những mục bộ nhớ nào phù hợp. Nhiều hệ thống thực hiện việc này bằng cách chuyển đổi tin nhắn của bạn và từng mục bộ nhớ thành embedding, tức là các biểu diễn dạng số của ý nghĩa, rồi chọn những kết quả khớp nhất. Đó là cách chúng có thể gợi lại một mục bộ nhớ ngay cả khi mục đó không có từ nào trùng với câu hỏi của bạn. Các hệ thống đơn giản hơn sẽ tải mọi mục bộ nhớ đã lưu vào mỗi cuộc trò chuyện.
4. Sử dụng: Các mục bộ nhớ được gợi lại sẽ được chèn dưới dạng văn bản thuần vào đầu vào, thường nằm trong một khối hướng dẫn mà mô hình đọc trước tin nhắn của bạn. Mô hình xử lý chúng giống như mọi văn bản khác trong đầu vào đó.
5. Cập nhật và xóa: Trợ lý trích xuất thông tin từ các cuộc trò chuyện, tìm kiếm các mục bộ nhớ hiện có và quyết định nên thêm thông tin đó thành mục mới, cập nhật một mục bộ nhớ hiện có, hợp nhất với một mục, hay xóa một mục bộ nhớ cũ mâu thuẫn với phát hiện mới. Một số trợ lý gắn dấu thời gian cho từng mục bộ nhớ để phân biệt thông tin mới hơn với thông tin cũ hơn.

Thách thức và rủi ro của bộ nhớ AI

Bộ nhớ AI nhằm cải thiện chất lượng câu trả lời, nhưng các bộ đánh giá chuẩn cho thấy việc truy xuất bộ nhớ không phải lúc nào cũng đưa ra thông tin liên quan hoặc cập nhật, đặc biệt là từ các cơ sở dữ liệu lớn. Bộ nhớ AI cũng tiềm ẩn rủi ro về bảo mật và quyền riêng tư.

Các vấn đề phổ biến về độ tin cậy và bảo mật liên quan đến bộ nhớ AI bao gồm:

• Áp dụng sai bộ nhớ: Một mục bộ nhớ có thể bị đưa vào một câu trả lời hoàn toàn không liên quan. Một nghiên cứu năm 2026 đã thử nghiệm 18 mô hình để xem liệu một mục bộ nhớ đã lưu từ một lĩnh vực của cuộc sống có bị rò rỉ vào câu trả lời thuộc lĩnh vực khác hay không. Tỷ lệ thất bại trung vị là 53%. Nghiên cứu cũng phát hiện rằng một khi bộ nhớ chứa niềm tin hoặc chuyên môn tự nhận của người dùng, gần như mọi mô hình đều lặp lại chúng ngay cả khi câu hỏi đòi hỏi một câu trả lời trung lập.
• Bộ nhớ lỗi thời: Trợ lý tiếp tục hành động dựa trên một chi tiết sau khi một cuộc trò chuyện sau đó đã khiến chi tiết ấy không còn đúng, đặc biệt là khi bạn chưa bao giờ nói thẳng ra điều đó. Trong một bộ đánh giá chuẩn tháng 5 năm 2026 kiểm tra xem các mô hình có nhận ra những thay đổi ngầm như vậy hay không, mô hình tốt nhất đạt trung bình 55,2%.
• Quá tải bộ nhớ: Trợ lý càng phải đọc lại nhiều thì càng khó chọn ra điều quan trọng. LongMemEval, một bộ đánh giá chuẩn năm 2024, phát hiện rằng các mô hình đọc lịch sử trò chuyện khoảng 115.000 token có hiệu suất kém hơn từ 30% đến 60% so với các mô hình chỉ được cung cấp các phiên liên quan.
• Đầu độc bộ nhớ: Thông tin sai lệch hoặc hướng dẫn ẩn lọt vào bộ nhớ của trợ lý, chẳng hạn như thông qua nội dung bạn yêu cầu trợ lý đọc, dẫn đến câu trả lời thiên lệch hoặc không an toàn, hoặc rò rỉ dữ liệu.
• Rủi ro về quyền riêng tư: Bộ nhớ lưu giữ thông tin cá nhân vượt ra ngoài cuộc trò chuyện mà chúng xuất phát, đôi khi lâu hơn bạn nghĩ. Ví dụ: Perplexity có thể lưu nhật ký các mục bộ nhớ đã xóa trong tối đa 30 ngày nhằm mục đích an toàn và gỡ lỗi. Luật bảo vệ dữ liệu coi các mục bộ nhớ đã lưu là dữ liệu cá nhân, vì vậy bạn phải được phép xem lại và xóa chúng.

Cách xem, chỉnh sửa và tắt bộ nhớ AI

Bạn có thể xem những gì trợ lý đã lưu, xóa chúng, tắt bộ nhớ hoặc sử dụng cuộc trò chuyện riêng tư không tạo bộ nhớ.

Việc quản lý bộ nhớ chỉ xoay quanh một vài tùy chọn kiểm soát. Dưới đây là chức năng của từng tùy chọn và thời điểm nên sử dụng:

Để bắt đầu lại hoàn toàn, hãy tắt bộ nhớ và xóa những gì đã lưu.

Cách Perplexity xử lý bộ nhớ

Bộ nhớ của Perplexity hoạt động trên mọi mô hình mà Perplexity cung cấp.

Perplexity cá nhân hóa câu trả lời từ hai nguồn: ký ức, tức là những sở thích và thông tin chi tiết bạn chia sẻ, và lịch sử tìm kiếm của bạn. Khi một ký ức định hình câu trả lời, ký ức đó sẽ xuất hiện trong phần nguồn của câu trả lời, nhờ vậy bạn có thể xem những ký ức nào đã được sử dụng và xóa bất kỳ ký ức nào trong số đó.

Phóng to

Bạn cũng có thể cá nhân hóa câu trả lời bằng cách cung cấp thông tin chi tiết về bản thân và đưa ra hướng dẫn tùy chỉnh cho dự án (mỗi dự án có lớp bộ nhớ riêng).

Phóng to

Perplexity có thể sử dụng nội dung bộ nhớ để cải thiện các mô hình của mình trên tài khoản người dùng cá nhân (không bao giờ trên tài khoản Enterprise) trừ khi bạn tắt tính năng đó (Lưu giữ dữ liệu AI trong Cài đặt → Tùy chọn → Trí tuệ nhân tạo).

Người đăng ký Max và Enterprise Max còn được dùng Brain, một lớp bộ nhớ dùng chung, được xây dựng dựa trên bộ nhớ bằng cách theo dõi các dự án và công việc của bạn. Brain có nút bật/tắt riêng và bỏ qua các phiên ẩn danh.

Dùng thử Perplexity và xem ký ức định hình câu trả lời tiếp theo của bạn như thế nào.

Câu hỏi thường gặp về bộ nhớ AI

Bộ nhớ hạn chế trong AI là gì?

IBM định nghĩa AI bộ nhớ hạn chế là AI có thể nhớ lại các sự kiện và kết quả trong quá khứ, đồng thời theo dõi tình huống theo thời gian, nhưng không thể lưu giữ dữ liệu đó trong một thư viện dài hạn về các trải nghiệm trước đây. Đây là một trong bốn danh mục trong hệ thống phân loại các hệ thống AI, và IBM xếp chatbot cũng như trợ lý ảo vào danh mục này.

Bộ nhớ của trợ lý là bộ nhớ bên ngoài mà các hệ thống đó bổ sung thêm. Bộ nhớ này được duy trì qua các phiên, nhờ vậy trợ lý có thể sử dụng thông tin chi tiết bạn đã chia sẻ trong một cuộc trò chuyện trước đó.

Trợ lý AI nào có bộ nhớ tốt nhất?

Không có trợ lý nào là tốt nhất cho tất cả mọi người. Bộ nhớ tốt là bộ nhớ bạn có thể kiểm soát, vì vậy hãy đánh giá các công cụ AI bằng bốn câu hỏi: Bạn có thể xem những gì công cụ đã lưu không? Bạn có thể xóa một ký ức riêng biệt với cuộc trò chuyện đã tạo ra ký ức đó không? Việc huấn luyện có phải là một cài đặt tách biệt với bộ nhớ không? Có chế độ tạm thời hoặc ẩn danh không tạo ra ký ức nào không?

Mô hình AI có học hỏi từ những gì nó ghi nhớ về bạn không?

Việc sử dụng bộ nhớ trong câu trả lời là một quy trình khác với huấn luyện. Perplexity cho biết họ truy xuất ngữ cảnh liên quan từ kho bộ nhớ của bạn thay vì coi lịch sử của bạn là dữ liệu huấn luyện. Việc nội dung của bạn có thể được dùng để cải thiện mô hình hay không là một cài đặt riêng. Trên tài khoản người dùng cá nhân, Perplexity có thể sử dụng nội dung bộ nhớ cho mục đích đó, và tùy chọn Lưu giữ dữ liệu AI sẽ tắt việc này.

Phóng to

Bạn không nên đưa những gì vào bộ nhớ AI?

Đừng đưa vào bộ nhớ AI bất cứ điều gì bạn không muốn bị lưu trữ, bị dùng để lập hồ sơ về bạn hoặc bị nhắc lại sau này: thông tin danh tính và tài chính, thông tin sức khỏe, mật khẩu, thông tin của người khác và mọi thứ liên quan đến trẻ em. Văn phòng Ủy viên Quyền riêng tư Canada (tháng 5 năm 2025) và Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Vương quốc Anh (tháng 3 năm 2023) khuyến nghị bỏ qua mọi câu lệnh có thể gây rắc rối nếu bị công khai.

Bộ lọc giúp giảm rủi ro về quyền riêng tư nhưng không đảm bảo rằng thông tin sức khỏe hoặc tài chính của bạn sẽ hoàn toàn không bị lưu trữ, vì vậy hãy xem lại kho bộ nhớ của bạn và sử dụng chế độ ẩn danh cho những câu hỏi nhạy cảm chỉ cần hỏi một lần.