Tạo sinh tăng cường truy xuất (RAG): Định nghĩa, trường hợp sử dụng và ví dụ thực tế
Tạo sinh tăng cường truy xuất (RAG) cho phép các công cụ AI thu thập thông tin bên ngoài để tạo căn cứ cho câu trả lời, và hướng dẫn này trình bày cách RAG hoạt động, các loại chính và những trường hợp sử dụng thực tế, từ tìm kiếm web đến cơ sở tri thức doanh nghiệp.

RAG, hay tạo sinh tăng cường truy xuất (retrieval-augmented generation), là quá trình mà các công cụ dựa trên LLM truy cập thông tin bên ngoài. Thông tin này, vốn không nằm trong các tham số huấn luyện của LLM, được bổ sung vào ngữ cảnh đầu vào liên quan và được sử dụng để tạo câu trả lời.
RAG là một trong những thành phần quan trọng nhất của các hệ thống AI hiện đại. Kỹ thuật này được sử dụng bởi tất cả các công cụ tác nhân phổ biến (ChatGPT, Claude, Perplexity, v.v.) và có nhiều trường hợp sử dụng đa dạng cho cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp. RAG đã trải qua nhiều đổi mới kể từ khi lần đầu trở nên phổ biến và vẫn tiếp tục phát triển theo những hướng đầy hứa hẹn.
Tạo sinh tăng cường truy xuất (RAG) là gì?
Tạo sinh tăng cường truy xuất (RAG) là phương pháp cải thiện đầu ra của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bằng cách cung cấp cho chúng thông tin bên ngoài có liên quan.
Một “pipeline” RAG điển hình, thuật ngữ dùng để chỉ kiến trúc RAG nền tảng nói chung, có hai luồng: luồng nạp dữ liệu và luồng truy xuất. Luồng nạp dữ liệu tiếp nhận dữ liệu và chuyển đổi nó sang định dạng có thể tìm kiếm. Luồng truy xuất xây dựng yêu cầu dựa trên prompt của người dùng và truy vấn nguồn thông tin.
Thông thường, các hệ thống RAG được xây dựng dựa trên cơ sở dữ liệu vector. Trong trường hợp này, thành phần bộ điều phối của công cụ LLM, vốn quản lý prompt của người dùng, gửi truy vấn và truy xuất kết quả từ chỉ mục có thể tìm kiếm, sẽ tạo một vector nhúng. Nó sử dụng vector này để truy vấn một cơ sở dữ liệu gồm các vector đại diện cho dữ liệu đã được nạp. Sau đó, nó sẽ bổ sung thông tin đã truy xuất vào ngữ cảnh đầu vào hiện có cho LLM, kèm theo hướng dẫn về cách sử dụng thông tin đó để tạo đầu ra.
RAG không chỉ dùng để chỉ loại tìm kiếm vector dày đặc được mô tả ở trên. Duyệt đồ thị tri thức, tìm kiếm ngữ nghĩa, tra cứu cơ sở dữ liệu truyền thống hoặc bất kỳ sự kết hợp nào giữa các phương pháp này cũng đều được xem là RAG.
Lợi ích của RAG
Một trong những lý do khiến RAG trở nên phổ biến là nó giải quyết hai vấn đề cốt lõi khi tạo câu trả lời chỉ bằng LLM: ảo giác và việc không thể truy cập thông tin không có trong tài liệu huấn luyện.
Kiểm chứng thông tin và tạo căn cứ
LLM vốn nổi tiếng là gặp khó khăn về độ chính xác thực tế. Thông thường, nếu không thể trả lời một câu hỏi một cách đáng tin cậy, chúng sẽ tự tin đưa ra thông tin ảo giác. Điều này có thể là do thông tin không có trong tài liệu huấn luyện hoặc do chính tài liệu huấn luyện chứa những điểm không chính xác. Quá trình kiểm chứng thông tin nhờ RAG bao gồm việc tạo căn cứ cho câu trả lời bằng thông tin từ một nguồn bên thứ ba đáng tin cậy.
Thông tin cập nhật
LLM chỉ có thể trả lời các câu hỏi về những chủ đề nằm trong phạm vi thời điểm kết thúc dữ liệu huấn luyện, gọi là mốc giới hạn kiến thức. Các hệ thống RAG có thể kết nối với những nguồn thông tin rất mới, chẳng hạn như tài liệu tin tức thông qua API tìm kiếm web hoặc cơ sở dữ liệu nội bộ chứa thông tin sản phẩm cập nhật. Nhờ đó, có thể tạo phản hồi về những chủ đề không được đề cập trong dữ liệu huấn luyện.
Truy cập dữ liệu riêng tư bên ngoài
Các hệ thống RAG cho phép doanh nghiệp kết nối cơ sở hạ tầng AI với các nguồn thông tin nhạy cảm, độc quyền và chuyên biệt theo lĩnh vực mà họ không thể chia sẻ công khai. Nhiều công cụ phổ biến, chẳng hạn như Perplexity, hiện có tùy chọn tải lên dữ liệu bảo mật và xây dựng cơ sở tri thức riêng, và đây là một trường hợp sử dụng phổ biến trong doanh nghiệp.
Tổng quan và quá trình phát triển của RAG: Các loại kiến trúc chính
Mặc dù thuật ngữ cụ thể tạo sinh tăng cường truy xuất lần đầu xuất hiện trong một bài báo quan trọng năm 2020 có tiêu đề Retrieval-Augmented Generation for Knowledge-Intensive NLP Tasks, các hệ thống truy xuất thông tin đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ trước đó. Các công cụ tìm kiếm thời kỳ đầu là một ví dụ điển hình. Tuy nhiên, đổi mới AI thực sự nằm ở việc kết hợp kiến thức tham số của mô hình với một chỉ mục vector dày đặc (bài báo đã sử dụng Wikipedia để xây dựng chỉ mục này).
Dưới đây là tổng quan về các loại RAG chính:
- RAG cơ bản: Còn được gọi là RAG sơ khai (naive RAG), RAG cơ bản là phiên bản đơn giản nhất của pipeline RAG. Nó tuân theo quy trình truy xuất rồi tạo sinh, với tìm kiếm cơ sở dữ liệu vector là trường hợp sử dụng chính. Phương pháp này vẫn phù hợp để xây dựng một triển khai RAG đơn giản, đặc biệt là cho mục đích sử dụng nội bộ hạn chế.
- RAG lai: Phương pháp này kết hợp nhiều loại RAG. Nó thường chỉ sự kết hợp giữa tìm kiếm từ khóa đơn giản và truy xuất vector dày đặc.
- RAG hiệu chỉnh: Một dạng RAG trong đó thông tin được truy xuất sẽ được một mô hình đã tinh chỉnh đánh giá để xác định mức độ liên quan đến prompt của người dùng.
- Self-RAG: Mặc dù tương tự RAG hiệu chỉnh, trong self-RAG, LLM tự đánh giá đầu ra của chính mình và khởi động truy xuất khi cần. Nó sử dụng các token phản tư chuyên biệt để thực hiện việc này.
- RAG tác nhân: RAG tác nhân đề cập đến cách các nền tảng AI tác nhân có thể sử dụng các phương pháp truy xuất khác nhau. LLM có thể suy luận và lựa chọn trong số nhiều tùy chọn RAG thông qua bộ điều phối.
- RAG đa phương thức: Loại RAG này tích hợp các dạng phương tiện khác, như hình ảnh và âm thanh, vào các pipeline nạp dữ liệu và truy xuất của nó.
- GraphRAG: GraphRAG tích hợp việc duyệt đồ thị tri thức (tìm kiếm thực thể) để truy xuất thông tin. Phương pháp này có thể được kết hợp với truy xuất vector dày đặc nhưng không bắt buộc.
- RAG phân nhánh: Kiến trúc RAG này chạy nhiều truy vấn truy xuất cùng lúc, thường sử dụng các mẫu kiến trúc khác nhau. RAG phân nhánh là tính năng phổ biến trong các công cụ AI chạy quy trình làm việc phức tạp.
- HyDE (Hypothetical Document Embeddings – nhúng tài liệu giả định): Nhúng tài liệu giả định là các phản hồi do AI tạo ra nhằm mô phỏng câu trả lời lý tưởng cho prompt của người dùng. Chúng được dùng để tinh chỉnh truy vấn RAG, qua đó cải thiện độ chính xác của thông tin được truy xuất.
Các trường hợp sử dụng RAG hàng đầu kèm ví dụ
RAG trông như thế nào trong thực tế? Nếu bạn từng hỏi chatbot AI về một chủ đề mang tính thời sự, gửi câu hỏi cho bot hỗ trợ khách hàng hoặc sử dụng trợ lý cá nhân cho các công việc hành chính, thì bạn đã sử dụng RAG.
Các ví dụ về RAG hàng đầu trong bối cảnh người tiêu dùng và doanh nghiệp là tìm kiếm web, trợ lý cá nhân (kể cả trong lập trình), trợ lý lập trình, hỗ trợ khách hàng và quản lý tri thức doanh nghiệp.
Tìm kiếm web
Tìm kiếm web là một dạng RAG được sử dụng rộng rãi và có thể nói là ứng dụng hướng đến người tiêu dùng phổ biến nhất. Tất cả các chatbot phổ biến đều cung cấp chức năng tìm kiếm web, trong đó LLM sử dụng các nguồn cập nhật để bổ sung cho thông tin có trong tài liệu huấn luyện của nó.
Bộ điều phối trong công cụ AI kết nối với một công cụ tìm kiếm của bên thứ ba thông qua lệnh gọi API, và kết quả, dưới dạng các đoạn trích, được thêm vào cửa sổ ngữ cảnh của LLM. Điều này cho phép người dùng truy cập các sự kiện hiện tại, nghiên cứu gần đây, thông tin sản phẩm và các chủ đề khác có thông tin thay đổi thường xuyên.
Trên thực tế, yêu cầu API có thể trông như sau:
{
"query": "latest US inflation news",
"max_results": 1,
"language": "en",
"country": "US"
}Thông tin trả về sẽ bao gồm nguồn và đoạn trích:
{
"query": "latest US inflation news",
"results": [
{
"title": "US inflation rises slightly in latest report",
"url": "https://example.com/us-inflation-report",
"snippet": "Consumer prices increased in the latest monthly data, with
housing and energy contributing to the rise.",
"published_date": "2026-11-05"
}
]
}Trợ lý AI cá nhân
Trợ lý cá nhân sử dụng RAG để kết nối với các nguồn thông tin trong môi trường cá nhân hoặc môi trường doanh nghiệp dùng chung. Ví dụ về các nguồn thông tin bao gồm email, tệp, lịch và cơ sở dữ liệu của người dùng.
Vì thông tin có thể được lưu trữ theo nhiều cách khác nhau, trợ lý cá nhân nên được hiểu là các hệ thống RAG tác nhân hoàn chỉnh. Chúng có thể sử dụng lệnh gọi API, tìm kiếm từ khóa, truy xuất vector dày đặc hoặc duyệt đồ thị tri thức, tùy thuộc vào prompt.
Các hệ thống RAG doanh nghiệp ngày càng mã hóa tri thức vào cơ sở dữ liệu vector để các trợ lý cá nhân dùng chung trong toàn công ty có thể dễ dàng truy xuất, và nhiều sản phẩm AI doanh nghiệp được thiết kế với mục tiêu này.
Trợ lý lập trình cũng đáng chú ý vì chúng đại diện cho một trường hợp sử dụng quan trọng khác. Một trợ lý lập trình, chẳng hạn như GitHub Copilot, có thể kết nối với kho mã nguồn và tài liệu dành riêng cho dự án để truy xuất các tệp, hàm, ký hiệu, hướng dẫn, API và lịch sử commit liên quan.
Hỗ trợ khách hàng
Hỗ trợ khách hàng là một trường hợp sử dụng RAG quan trọng khác, và việc áp dụng chatbot AI đã tăng nhanh trong những năm gần đây. Trong báo cáo State of AI Customer Support, Crisp nhận thấy 40% cuộc trò chuyện được giải quyết mà không cần đến con người, cho thấy mức độ hiệu quả cao.
Khi người dùng đặt câu hỏi cho bot hỗ trợ khách hàng, bộ điều phối thường sẽ tìm kiếm trong cơ sở tri thức nội bộ của công ty. Để đảm bảo độ chính xác, RAG hiệu chỉnh và self-RAG cũng thường được sử dụng, đồng thời chuyển giao cho nhân viên hỗ trợ khi phù hợp.
Cơ sở tri thức doanh nghiệp
Việc triển khai các quy trình làm việc AI và công cụ AI tạo sinh tại các doanh nghiệp vừa và lớn diễn ra song song với việc xây dựng cơ sở tri thức nội bộ. Điều này cho phép các trợ lý dùng chung trong toàn công ty truy cập dữ liệu nội bộ mà vẫn đảm bảo quyền riêng tư, dù đó là thông tin khách hàng nhạy cảm, dữ liệu doanh nghiệp riêng tư hay kiến thức chuyên ngành.
Các hệ thống này thường được xây dựng dựa trên cơ sở dữ liệu vector, nhưng các phương pháp RAG khác cũng được sử dụng. Ví dụ, Microsoft 365 Copilot có một lớp API cung cấp quyền truy cập vào nhiều nguồn thông tin khác nhau, bao gồm cơ sở dữ liệu vector, đồ thị tri thức và chỉ mục ngữ nghĩa, nhằm mang lại khả năng truy cập rộng rãi vào dữ liệu của công ty.
Các hệ thống RAG này cũng thường được tích hợp vào các gói doanh nghiệp của những công cụ tác nhân đa năng. Ví dụ, Perplexity Enterprise cho phép người dùng tải lên lượng lớn tài liệu để sử dụng nội bộ một cách an toàn.
Người dùng cũng có thể tải tệp của riêng mình lên trong các dự án độc lập, về cơ bản là tạo ra các hệ thống RAG thu nhỏ. Các lượt tìm kiếm có thể được kết hợp với những dạng RAG khác, như tìm kiếm web, để tăng cường theo hình thức lai.
RAG và LLM khác nhau như thế nào?
Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) chỉ có thể tạo đầu ra bằng thông tin được biểu diễn trong các tham số của nó. Mô hình gán xác suất cho một bộ từ vựng nội bộ để dự đoán từ tiếp theo, hay token tiếp theo, trong một chuỗi. Do đó, nó không thể đưa ra câu trả lời chính xác nếu các tham số của nó không được huấn luyện dựa trên thông tin liên quan.
Trong một nền tảng AI đa dụng hoặc chuyên biệt, các pipeline RAG hoạt động song song với một LLM hoặc một nhóm LLM. Chúng kết nối với các nguồn thông tin bên ngoài để bổ sung ngữ cảnh đầu vào được cung cấp cho mô hình ngôn ngữ, và đây chính là điểm cốt lõi tạo nên sự khác biệt giữa RAG và LLM.
Quyết định có truy xuất thêm thông tin hay chỉ dựa vào kiến thức tham số có thể được đưa ra ở cấp bộ điều phối, thường sử dụng logic dựa trên quy tắc, hoặc thậm chí do chính LLM quyết định.
RAG và MCP khác nhau như thế nào?
RAG và giao thức ngữ cảnh mô hình (MCP) nên được hiểu là các công nghệ bổ trợ cho nhau. MCP là một tiêu chuẩn mở để xây dựng kiến trúc cho phép các công cụ AI truy cập chức năng, tài nguyên và prompt bên ngoài thông qua một điểm cuối duy nhất.
Khi một công cụ AI kết nối với máy chủ MCP, máy chủ sẽ cung cấp tất cả các thành phần nguyên thủy (công cụ MCP, tài nguyên và prompt) mà máy khách có quyền truy cập. Máy khách là thành phần thiết lập kết nối giữa bộ điều phối ở phía máy khách và máy chủ. Đôi khi, việc này có thể bao gồm việc cung cấp quyền truy cập vào cơ sở dữ liệu và nguồn thông tin, khi đó MCP đóng vai trò trung gian trong lớp truy xuất của pipeline RAG.
RAG và API khác nhau như thế nào?
API là một giao diện được xác định mà hai ứng dụng có thể sử dụng để gửi yêu cầu cho nhau. RAG là quá trình mà LLM có thể truy cập thông tin bên ngoài để cải thiện và mở rộng đầu ra của chúng.
RAG thường sử dụng lệnh gọi API để truy xuất thông tin. Ví dụ, trong truy xuất thông tin bằng tìm kiếm web, bộ điều phối sẽ lập một yêu cầu API gửi đến công cụ tìm kiếm liên quan dựa trên prompt của người dùng.
Tại sao RAG quan trọng và RAG sẽ tiếp tục phát triển như thế nào
RAG quan trọng vì LLM vốn bị giới hạn bởi dữ liệu huấn luyện. Có cả những mảng thông tin rộng lớn, từ các sự kiện thời sự đến kiến thức nội bộ của công ty, mà chúng không thể truy cập. RAG giải quyết vấn đề này mà không đòi hỏi lượng tài nguyên quá lớn.
Tuy nhiên, chỉ truy xuất thông tin thôi là chưa đủ, và đó là lý do RAG sẽ tiếp tục phát triển. RAG là một phần lớn của nghiên cứu AI hiện nay, tập trung vào việc cải thiện các hệ thống để chúng trả về đúng thông tin trên nhiều định dạng khác nhau, đồng thời đánh giá và ưu tiên thông tin đó một cách hiệu quả.
Khi RAG ngày càng mạnh mẽ, tính hữu ích của các hệ thống AI trong những ứng dụng quan trọng dành cho người tiêu dùng và doanh nghiệp cũng tăng theo. Các ứng dụng này bao gồm hỗ trợ khách hàng, tìm kiếm web, lập trình, trợ lý cá nhân, nghiên cứu chuyên ngành và nhiều lĩnh vực khác.